Auteur: Tandartspraktijk Ridder

Gezond tandvlees bloedt niet. Ziet u rood op uw tandenborstel of in de wasbak? Dan is dat geen teken dat u te hard poetst, maar bijna altijd een teken van ontstoken tandvlees. In de meeste gevallen is dat goed nieuws: een beginnende tandvleesontsteking is met goede mondverzorging binnen één tot twee weken weg. Blijft het bloeden aanhouden, dan speelt er meer. Graag vertellen we u alles over redenen waarom tandvlees gaat bloeden, wat u zelf kunt doen en bij welke signalen u beter contact opneemt met de praktijk.

Waarom bloedt tandvlees bij het poetsen?

Op de overgang van tand naar tandvlees blijft dagelijks tandplak achter: een kleverig laagje bacteriën. Laat u dat laagje een paar dagen staan, dan reageert uw lichaam erop met een ontsteking. Het tandvlees wordt rood, iets dikker en de kleine bloedvaatjes vlak onder het oppervlak worden kwetsbaar. Een lichte aanraking met de borstel of rager is dan genoeg om ze te laten bloeden.

Die beginnende ontsteking heet gingivitis: een ontsteking van alleen het tandvlees, zonder schade aan het bot eronder. Gingivitis is volledig omkeerbaar. Verdwijnt de tandplak, dan verdwijnt de ontsteking.

De meest voorkomende oorzaken

Er zijn diverse redenen waarom uw tandvlees kan gaan bloeden. De meest voorkomende zijn: 

• Tandplak op de tandvleesrand. Veruit de belangrijkste oorzaak. Vaak gaat het om plekken die net niet worden geraakt: de binnenkant van de ondertanden, de achterste kiezen of de buitenkant van de bovenkiezen.
• Onvoldoende reinigen tussen de tanden. Een tandenborstel komt niet tussen de tanden. Precies daar begint het bloeden meestal.
• Tandsteen. Verharde tandplak die u zelf niet meer weg krijgt. Het ruwe oppervlak houdt nieuwe plak vast en houdt de ontsteking in stand.
• Hormonale veranderingen. Zwangerschap, de overgang en soms de puberteit maken tandvlees gevoeliger voor dezelfde hoeveelheid plak.
• Medicijnen. Bloedverdunners maken bloedingen heviger. Sommige middelen tegen hoge bloeddruk, epilepsie of afstotingsreacties laten het tandvlees juist opzwellen, waardoor reinigen moeilijker wordt.
• Roken. Roken vermindert de doorbloeding van het tandvlees. Rokers bloeden daardoor minder, terwijl de ontsteking gewoon doorgaat.
• Diabetes. Een minder goed ingestelde bloedsuiker maakt tandvlees gevoeligr voor ontstekingen. Andersom maakt een tandvleesontsteking de bloedsuiker moeilijker te regelen.
• Een scherpe rand aan een vulling of kroon. Plak hecht zich daar makkelijk en blijft buiten bereik van de borstel.
• Een beugel, prothese of implantaat. Meer hoekjes betekent meer plaatsen waar plak zich verzamelt.
• Mondademhaling. Een droge mond mist de beschermende werking van speeksel.

Een vitaminetekort of een afwijking in de bloedstolling wordt vaak genoemd, maar komt in Nederland zelden voor. Wij kijken daar pas naar als het bloeden niet past bij wat wij in uw mond zien.

Bloedt uw tandvlees pas sinds u bent gaan flossen of ragers gebruikt?

Dat is een bekend verschijnsel. Wie voor het eerst met ragers of floss tussen de tanden gaat, raakt tandvlees aan dat al ontstoken was. Het bloedt de eerste dagen, soms flink. Blijft u dagelijks reinigen, dan neemt het bloeden normaal gesproken binnen ongeveer twee weken duidelijk af en stopt het daarna.

Stoppen met ragen omdat het bloedt is dus precies de verkeerde reactie: de ontsteking blijft dan bestaan.

Gingivitis of parodontitis: het verschil

Blijft een tandvleesontsteking jarenlang bestaan, dan kan die zich uitbreiden naar het bot waarin uw tanden en kiezen vastzitten. Dat heet parodontitis. Het verschil met gingivitis is belangrijk, omdat schade aan het bot niet vanzelf herstelt.

Parodontitis doet in het begin vaak geen pijn. Juist daarom is bloedend tandvlees een signaal dat u niet moet negeren: het is meestal het enige vroege symptoom.

Wanneer is bloedend tandvlees serieus?

Maak een afspraak bij de tandarts voor algemene tandheelkunde bij een van deze signalen:

• het bloeden houdt aan na twee weken van goed poetsen en dagelijks reinigen tussen de tanden;
• uw tandvlees bloedt spontaan, zonder dat u het aanraakt;
• het tandvlees trekt zich terug en uw tanden lijken langer of staan gevoeliger;
• u heeft aanhoudend een nare smaak of slechte adem;
• er komt pus vrij bij het drukken op het tandvlees;
• een tand of kies voelt los of uw beet verandert;
• het tandvlees is pijnlijk, sterk gezwollen of u heeft koorts;
• u gebruikt bloedverdunners en het bloeden stopt niet vanzelf.

Bloedt u ook elders makkelijk? Krijgt u zonder aanleiding blauwe plekken of bloedneuzen? Neem dan ook contact op met uw huisarts. Dat is zeldzaam, maar het hoort wel onderzocht te worden.

Blijf poetsen, ook als het tandvlees bloedt

Dit is de meest gemaakte fout: de bloedende plek voorzichtig overslaan tijdens het poetsen. Daardoor blijft juist daar plak achter en houdt de ontsteking zichzelf in stand.

Poets de plek gewoon mee, met een zachte borstel en zonder kracht. Een beetje bloed hoort bij de eerste dagen. Neemt het bloeden af in plaats van toe, dan werkt u in de goede richting.

Wat u zelf kunt doen

1. Poets twee keer per dag twee minuten met een zachte borstel en fluoridetandpasta. Houd de borstel in een hoek van ongeveer 45 graden op de tandvleesrand en maak kleine, rustige bewegingen. Poets niet harder, maar nauwkeuriger.
2. Reinig dagelijks tussen uw tanden. Ragers hebben de voorkeur wanneer de ruimte het toelaat. Is de ruimte te krap, dan gebruikt u floss. Wij bepalen tijdens de controle welke maat rager bij u past.
3. Spoel na het poetsen niet na met water. Zo laat u de fluoride op uw tanden achter.
4. Beperk het aantal eet- en drinkmomenten tot ongeveer zeven per dag. Niet alleen de hoeveelheid suiker telt, vooral de frequentie.
5. Stop met roken. Uw tandvlees geneest daarna merkbaar beter.
6. Geef het twee weken de tijd. Is het bloeden dan niet duidelijk minder, laat het dan beoordelen.

Mondwater met chloorhexidine kan tijdelijk helpen, bijvoorbeeld na een behandeling, maar is geen vervanging van poetsen en ragen. Langdurig gebruik geeft bruine verkleuring en een veranderde smaak. Gebruik het alleen in overleg met uw tandarts of mondhygiënist.

Bloedend tandvlees tijdens de zwangerschap

Veel zwangere vrouwen merken vanaf het tweede trimester dat hun tandvlees sneller bloedt en wat gezwollen is. Dat komt door hormonale veranderingen die de reactie van het tandvlees op tandplak versterken. Het gaat meestal vanzelf over na de bevalling. Wel is het verstandig om tijdens de zwangerschap extra aandacht aan uw mondverzorging te geven en een controle bij de tandarts in te plannen. Tandheelkundige zorg is tijdens de zwangerschap veilig, meld wel altijd even dat u zwanger bent.

Wat wij doen in de praktijk

Tijdens de controle kijken wij graag naar de staat van uw gebit. Afhankelijk van wat wij zien, kunnen de volgende behandelingen aangeraden worden:

• een gebitsreiniging door onze mondhygiënist, waarbij tandplak en tandsteen boven de tandvleesrand worden verwijderd, met uitleg over de plekken die u zelf nog mist;
• een parodontale behandeling wanneer de ontsteking dieper zit: het reinigen van de wortels onder het tandvlees in meerdere zittingen, gevolgd door controles;
• nazorg op vaste momenten, omdat de bacteriën terugkomen zodra de reiniging verslapt.

Alle behandelingen doen wij in onze eigen praktijk aan de Hildebrandlaan in Oosterhout, zodat u voor uw tandvlees niet naar een andere praktijk hoeft.

Blijft uw tandvlees bloeden?

Bloedend tandvlees dat na twee weken niet minder wordt, gaat niet vanzelf over. Bel Tandartspraktijk Ridder in Oosterhout op of maak een afspraak via het formulier op deze website. Wij beoordelen uw tandvlees, kijken hoe diep de ontsteking zit en laten u zien welke plekken u thuis nog mist.

Tandplak is het kleverige laagje dat u met uw tong voelt als u een dag niet heeft gepoetst. Het is de oorzaak van vrijwel alle gaatjes en tandvleesontstekingen. En het komt binnen enkele uren na het poetsen alweer terug. Dat laatste is geen falen van uw mondverzorging: het hoort bij hoe een mond werkt. Het verschil zit in hoe consequent u het laagje elke dag weer verwijdert.

In dit artikel leest u wat tandplak precies is, hoe u het zichtbaar maakt, wanneer het verandert in tandsteen en welke aanpak tegen tandplak thuis werkt.

Wat is tandplak precies?

Tandplak is een dun, kleverig laagje bacteriën op uw tanden. Die bacteriën horen gewoon in elke mond thuis. Zodra u klaar bent met poetsen, legt uw speeksel een heel dun laagje over uw tanden. Daar hechten de bacteriën zich binnen een paar minuten aan vast, waarna zij zich vermeerderen en het laagje dikker wordt.

Dat laagje plakt stevig. U krijgt het er niet af door te spoelen met water of mondwater, hoe krachtig u ook spoelt. Het moet van uw tanden worden geveegd: met een tandenborstel, een rager of floss.

Hoe ziet tandplak eruit?

Vers tandplak is wit tot lichtgeel, zacht en glanst nauwelijks. Op wit glazuur valt hij daardoor amper op. U merkt hem eerder op andere manieren:

• uw tanden voelen ruw aan met de tong, vooral ’s ochtends;
• langs de tandvleesrand ligt een matte, witgele band;
• uw tandvlees is daar roder dan elders en bloedt bij het poetsen;
• u heeft een minder frisse adem.

Hoe snel ontstaat tandplak?

Direct na het poetsen begint de vorming van tandplak gelijk opnieuw. Na een paar uur is er al een dunne laag aanwezig en binnen ongeveer 24 tot 48 uur is de biofilm zo volgroeid dat hij schade kan veroorzaken. Dat is de reden dat twee keer per dag poetsen het advies is. En dat één dag overslaan meer effect heeft dan mensen denken.

Waar zit tandplak meestal?

Tandplak verzamelt zich op plaatsen waar hij met rust wordt gelaten:

• op de tandvleesrand, waar de borstel vaak net iets te kort komt;
• tussen de tanden en kiezen, waar de borstelharen niet bij kunnen;
• op de kauwvlakken van de kiezen, in de groeven;
• aan de binnenkant van de ondervoortanden en de buitenkant van de bovenkiezen, vlak bij de uitgangen van de speekselklieren;
• rond beugels, kronen, bruggen, implantaten en de randen van vullingen.

Wat doet tandplak met uw gebit?

De bacteriën in tandplak zetten suikers uit uw eten en drinken om in zuren. Die zuren lossen mineralen uit uw glazuur op. Herstelt uw speeksel die schade niet op tijd, dan ontstaat er een gaatje. Tegelijk irriteren de bacteriën langs de tandvleesrand uw tandvlees, wat leidt tot een tandvleesontsteking: rood, gezwollen tandvlees dat bloedt bij het poetsen. Blijft die ontsteking jarenlang bestaan, dan kan het kaakbot eronder worden aangetast.

Tandplak, tandsteen en aanslag: wat is het verschil?

Deze drie worden vaak door elkaar gehaald, terwijl de aanpak per soort verschilt.

Tandsteen ontstaat doordat mineralen uit uw speeksel zich vastzetten in achtergebleven tandplak. Het resultaat is een hard, ruw laagje waar nieuwe tandplak zich extra goed aan hecht. Daarmee houdt tandsteen de ontsteking van uw tandvlees in stand, ook al is het zelf niet de directe boosdoener.

Hoe krijgt u tandplak weg?

Graag delen we enkele tips om te zorgen dat tandplak zo weinig mogelijk ruimte krijgt.

Poets twee keer per dag twee minuten.
Gebruik een zachte borstel en tandpasta met fluoride. Zet de borstel schuin, in een hoek van ongeveer 45 graden, tegen de tandvleesrand en maak korte, rustige bewegingen. Werk in een vaste volgorde zodat u geen vlak overslaat. Een elektrische tandenborstel neemt de beweging van u over en maakt het makkelijker om niet te hard te drukken.

Reinig elke dag tussen uw tanden.
Een tandenborstel bereikt ongeveer drie van de vijf vlakken van een tand. De twee vlakken ertussen blijven over en juist daar begint de meeste schade. Gebruik ragers wanneer de ruimte dat toelaat; bij krappe ruimtes gebruikt u floss. De juiste maat rager is belangrijk: te klein reinigt niet, te groot beschadigt het tandvlees. Wij meten dat tijdens de controle voor u op.

Spoel na het poetsen niet na met water.
Spuug de tandpasta uit en laat de rest zitten. Zo blijft de fluoride langer op uw tanden werken.

Beperk het aantal eetmomenten.
Uw speeksel heeft na elk eet- of drinkmoment ongeveer een half uur nodig om het zuur te neutraliseren. Ongeveer zeven momenten per dag, hoofdmaaltijden meegerekend, is een goed uitgangspunt. Continu doorhappen of de hele dag door frisdrank drinken is schadelijker dan één keer iets zoets eten.

Reinig uw tong.
Op de tongrug zit een groot deel van de bacteriën in uw mond. Een tongschraper of een paar rustige halen met de borstel is voldoende.

Wat werkt niet, of zelfs averechts

• Harder poetsen. Dat verwijdert geen extra plak, maar slijt uw glazuur en beschadigt uw tandvlees.
• Alleen mondwater gebruiken. Mondwater kan een aanvulling zijn, maar dringt niet door de biofilm heen. Zonder poetsen en ragen gebeurt er te weinig.
• Zelf tandsteen wegkrabben. De instrumenten en ultrasone apparaatjes die online te koop zijn, beschadigen makkelijk uw glazuur en tandvlees en laten tandsteen onder de tandvleesrand gewoon zitten. Dat is precies de plek waar het schade aanricht.
• Baking soda, citroen of azijn. Deze huismiddelen halen inderdaad verkleuring weg, maar tasten tegelijk uw glazuur aan. Dat herstelt niet.
• Whitening-tandpasta als oplossing. Die pakt verkleuring aan, geen tandplak of tandsteen.

Wanneer gaat u naar de mondhygiënist?

Tandsteen kunt u zelf niet verwijderen. Tijdens een gebitsreiniging haalt de mondhygiënist het tandsteen en de aanslag weg, poleert de tandoppervlakken zodat nieuwe plak zich minder makkelijk hecht en laat u zien op welke plekken u thuis nog iets laat liggen.

Maak een afspraak wanneer:

• u geel of bruin, hard materiaal langs de tandvleesrand ziet of voelt;
• uw tandvlees bloedt bij het poetsen en dat na twee weken goede reiniging niet minder wordt;
• u aanhoudend een slechte adem of nare smaak heeft;
• u een beugel, kronen, bruggen of implantaten heeft, daar vraagt reinigen extra techniek;
• het langer dan een jaar geleden is dat uw gebit professioneel is gereinigd.

Hoe vaak een reiniging nodig is, verschilt per persoon. De een vormt sneller tandsteen dan de ander, ook bij dezelfde mondverzorging. Wij bepalen samen met u een interval dat bij uw mond past.

Wordt tandplak of tandsteen verwijderen vergoed? 

De tarieven in de tandheelkunde zijn landelijk vastgesteld door de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en gelijk in elke praktijk. Voor kinderen tot 18 jaar valt deze zorg onder de basisverzekering. Bent u ouder, dan hangt de vergoeding af van uw aanvullende verzekering. U krijgt vooraf een begroting.

Uw gebit laten reinigen in Oosterhout?

Wilt u weten hoeveel tandplak en tandsteen er bij u achterblijft en welke plekken u thuis nog mist? Bel Tandartspraktijk Ridder of maak een afspraak via het formulier op deze website. Onze mondhygiënist reinigt uw gebit in onze eigen praktijk en neemt met u door hoe u het resultaat thuis vasthoudt.

Na het trekken van een kies horen wat pijn, een dikke wang en een rood randje tandvlees bij het normale herstel. Een echte ontsteking is iets anders: die kondigt zich meestal na drie tot vier dagen aan met pijn die juist toeneemt, een vieze smaak in de mond en soms koorts. Antibiotica zijn dan niet altijd nodig. Vaak lost de tandarts de klacht op door de wond te reinigen. Een kuur volgt alleen wanneer de infectie zich uitbreidt of wanneer uw gezondheid daarom vraagt.

In dit artikel leest u hoe het normale herstel verloopt, hoe u een ontsteking na het trekken van een kies herkent en wanneer u contact met ons opneemt.

Hoe verloopt het herstel normaal gesproken?

Na het trekken van een kies, zal de ruimte waar de kies voorheen zat zich vullen met bloed dat gaat stollen. Dit vormt zo een prop die de wond afsluit en het kaakbot beschermt. Op dat stolsel groeit in de dagen erna nieuw weefsel, waarna het tandvlees zich sluit. De wond geneest meestal binnen ongeveer tien dagen; het kaakbot eronder heeft enkele maanden nodig om volledig op te vullen.

Bij dat normale herstel horen lichte ongemakken zoals:

• napijn die op dag twee of drie het ergst is en daarna afneemt;
• een gezwollen wang die na drie dagen minder wordt;
• lichte nabloeding op de eerste dag;
• een stijf gevoel bij het openen van de mond;
• een witgele laag op de wond. Dat is geen pus, maar nieuw weefsel..

Welke klachten wijzen op een ontsteking?

Neem contact met ons op wanneer u een of meer van deze punten herkent:

• pijn die na drie dagen toeneemt in plaats van afneemt;
• zwelling die blijft groeien, of een wang die hard en warm aanvoelt;
• pus, een vieze smaak of een aanhoudend nare geur uit de mond;
• koorts boven 38,5 graden of algemeen ziek zijn;
• moeite met slikken of met het openen van uw mond;
• een doof gevoel in lip of kin dat aanhoudt;
• de wond blijft bloeden ondanks een half uur stevig dichtbijten.

Klachten die zich uitbreiden naar keel, oog of hals horen bij een infectie die snel behandeld moet worden. Bel dan meteen; wacht niet tot de volgende dag.

Wanneer zijn antibiotica nodig?

Antibiotica worden niet zomaar voorgeschreven en is ook zeker niet altijd nodig. Dat heeft een reden: onnodig gebruik werkt resistentie in de hand, waardoor de middelen minder goed werken wanneer ze echt nodig zijn. Bij een ontsteking rond een getrokken kies is het weghalen van de oorzaak bijna altijd effectiever dan een kuur.

Wij schrijven doorgaans geen antibiotica voor bij:

• normale napijn en zwelling in de eerste dagen;
• een droge kaak, ook al is die pijnlijk;
• een plaatselijk ontstoken wondje dat wij kunnen reinigen.

Wij overwegen wel antibiotica wanneer:

• de infectie zich uitbreidt in het weefsel, bijvoorbeeld bij een zwelling die doorloopt naar kaak of hals;
• er koorts of een algemeen ziek gevoel bij komt;
• de ontsteking niet reageert op reiniging van de wond;
• uw afweer verminderd is, bijvoorbeeld door medicijnen of een aandoening die uw tandarts kent;
• er vooraf al een forse ontsteking rond de kies zat en de verdoving daardoor onvoldoende aansloeg.

Droge kaak of ontsteking: wat is het verschil?

Na het trekken van een kies zijn klachten die na een aantal dagen optreden niet direct een ontsteking. Er kan ook sprake zijn van een droge kaak. Beide geven pijn die terugkomt nadat het al beter ging, maar de oorzaak verschilt. Dat maakt ook de behandeling anders.

Droge kaak (alveolitis)

Bij een droge kaak is het bloedstolsel te vroeg verdwenen of niet goed gevormd. Het kaakbot en de zenuwuiteinden liggen dan bloot. Kenmerkend is een doffe, kloppende pijn die twee tot vier dagen na het trekken begint, uitstraalt naar oor of slaap en nauwelijks reageert op gewone pijnstillers. Vaak ruikt of proeft u een vieze smaak in de mond. Roken, spoelen of spugen in de eerste 24 uur vergroten de kans hierop.

Een droge kaak is geen bacteriële infectie. Antibiotica helpen er dus niet tegen. Wij reinigen de tandkas en brengen een verbandmiddel aan dat het blootliggende bot afdekt. De pijn zakt daarna meestal binnen een dag flink.

Wondontsteking of infectie

Bij een infectie zijn er wel bacteriën in het spel. De klachten lijken op die van een droge kaak, maar er komen ontstekingsverschijnselen bij: een toenemende zwelling, een warm en gespannen gevoel in de wang, pus uit de wond, koorts of een zieke, grieperige indruk. Een infectie begint meestal iets later, vanaf dag vier of vijf.

Wat doet de tandarts bij een ontsteking?

Wij bekijken eerst de wond en beoordelen of er nog iets is achtergebleven, zoals een botsplinter of een stukje wortel. Zo nodig maken wij een röntgenfoto. Daarna spoelen en reinigen wij de tandkas en brengen wij indien nodig een verbandmiddel aan. In de meeste gevallen is dat voldoende en merkt u binnen een dag verschil. Blijft de klacht of breidt de infectie zich uit, dan komt een antibioticakuur in beeld en plannen wij een controle.

Zo verkleint u de kans op een ontsteking

De eerste 24 uur zijn bepalend voor de genezing:

• bijt een half uur stevig op het gaasje en spuug niet;
• spoel de eerste dag niet
• spoel na de eerste dag drie keer per dag met een theelepel zout in lauwwarm water;
• rook niet en drink geen alcohol, beide vertragen de genezing;
• eet zachte voeding op kamertemperatuur en drink niet uit een rietje;
• poets uw gebit gewoon, maar laat de wond zelf een paar dagen met rust;
• sla sporten, saunabezoek en zwaar tillen de eerste dag over.

Twijfelt u over uw herstel?

Herkent u de klachten uit dit artikel of gaat het herstel na een kies trekken niet zoals verwacht? Neem dan contact op met Tandartspraktijk Ridder in Oosterhout via (0162) 455 231. Wij beoordelen de wond en behandelen de oorzaak, zodat u niet onnodig lang met pijn blijft rondlopen.

Veel mensen denken bij een mondhygiënist vooral aan “even tandsteen laten verwijderen”. In werkelijkheid doet de mondhygiënist veel meer en speelt hij of zij een rol in situaties waarbij extra aandacht voor preventie en zorg voor tandvlees nodig is. Een mondhygiënist kijkt namelijk naar het totaal: hoe uw tandvlees ervoor staat, waar gaatjes kunnen ontstaan, de oorzaak van terugkerende klachten en wat u thuis het beste kunt doen om problemen te voorkomen. 

In dit artikel leest u wat een mondhygiënist doet, wat u tijdens een afspraak kunt verwachten en welke signalen aangeven dat een bezoek verstandig is. 

Goed om te weten!

• Een mondhygiënist helpt gaatjes en tandvleesaandoeningen voorkomen en behandelen.
• U kunt meestal zonder verwijzing een afspraak maken.
• Veel behandelingen draaien om onderzoek, professionele gebitsreiniging en voorlichting op maat.

Wilt u direct een afspraak maken? Bij Tandartspraktijk Ridder kunt u terecht voor een bezoek aan een mondhygiënist in Oosterhout.

Wat doet een mondhygiënist?

Een mondhygiënist richt zich op preventie en mondverzorging, zoals het behandelen van problemen aan tanden en tandvlees. Dat gaat verder dan “even schoonmaken”. Een behandeling bestaat vaak uit drie onderdelen:

• Onderzoek en inventarisatie: er wordt gekeken naar uw mondgezondheid en uw persoonlijke mondsituatie.
• Professionele behandeling: bijvoorbeeld het verwijderen van tandplak en tandsteen, professionele gebitsreiniging en waar nodig polijsten voor een schoon gevoel.
• Voorlichting, begeleiding en preventie: de mondhygiënist geeft voorlichting en instructie, zodat u thuis beter kunt voorkomen dat klachten terugkomen.

Het doel is steeds hetzelfde: uw mond gezond houden, zodat u minder kans heeft op gaatjes, tandvleesontstekingen en andere klachten.

Wat is het verschil tussen een tandarts en een mondhygiënist?

De tandarts is eindverantwoordelijk voor het totaal van uw gebit en normaal gesproken uw eerste aanspreekpunt voor controles, diagnoses en tandheelkundige behandelingen zoals vullingen en andere restauraties. De mondhygiënist richt zich vooral op:

• het behandelen van (beginnende) tandvleesontstekingen en het begeleiden bij parodontitis
• het verbeteren van uw mondverzorging met heldere, praktische adviezen.

In veel praktijken werken tandarts en mondhygiënist nauw samen: de mondhygiënist behandelt en begeleidt, en verwijst waar nodig terug naar de tandarts als er aanvullend onderzoek of behandeling nodig is. U kunt in Nederland doorgaans zonder verwijzing een afspraak maken bij een mondhygiënist.

Hoe verloopt een afspraak? Dit kunt u verwachten

Elke patiënt is anders, maar een afspraak bij de mondhygiënist volgt vaak een herkenbare opbouw.

1) Intake en mondonderzoek

De mondhygiënist bespreekt uw klachten, uw mondverzorging thuis en factoren die tandvlees beïnvloeden, zoals roken, medicatie en voedingsgewoonten. Daarna volgt een mondonderzoek waarbij onder andere wordt gekeken naar:

• conditie van uw tandvlees,
• aanwezigheid van tandplak, tandsteen en aanslag,
• signalen die passen bij ontstaan tandvleesaandoeningen,
• plekken met verhoogd risico op cariës en gaatjes.

Soms worden röntgenfoto’s gebruikt of beoordeeld voor een completer beeld, bijvoorbeeld wanneer u regelmatig gaatjes heeft of wanneer bepaalde klachten niet goed te verklaren zijn met alleen een visuele inspectie.

2) Behandeling: professionele gebitsreiniging

Vervolgens kan een (gedeeltelijke of volledige) gebitsreiniging plaatsvinden. De mondhygiënist verwijdert tandplak en tandsteen en reinigt zorgvuldig rond het tandvlees en tussen de tanden en kiezen. Daarna kan polijsten nodig zijn om oppervlakkige aanslag te verminderen, voor een gladder, schoon gevoel en om gaatjes te voorkomen.

Heeft u gevoelige tanden of gevoelige tandhalzen, dan wordt daar rekening mee gehouden.

3) Advies dat u thuis echt kunt toepassen

Na de behandeling krijgt u praktische instructies. Een mondhygiënist geeft voorlichting en geeft voorlichting op maat: niet alleen “beter poetsen”, maar hoe u dat doet, met welke hulpmiddelen zoals ragers en flosdraad en waarom. Daarbij kan de mondhygiënist ook uw poetstechniek bekijken en corrigeren. Dit is vaak het verschil tussen tijdelijk resultaat en blijvende verbetering.

De mondhygiënist geeft voorlichting op maat: wat voor u werkt hangt af van uw tanden, het tandvlees, de ruimte tussen tanden en kiezen en uw dagelijkse routine.

4) Bescherming: fluoride en andere beschermende middelen

Wanneer het risico op gaatjes verhoogd is, kan de mondhygiënist beschermende middelen inzetten zoals fluoride. Dit kan helpen om het glazuur te versterken en de kans op cariës te verlagen. Soms wordt een laklaag aangebracht: een laag beschermt het glazuur en kan helpen om kwetsbare plekken te ondersteunen. In specifieke situaties kan sealen worden overwogen, bijvoorbeeld om diepe groeven in kiezen te beschermen.

5) Controle, toezicht en herbeoordeling

Bij tandvleesproblemen is één afspraak soms niet genoeg. De mondhygiënist werkt dan met toezicht en herbeoordeling: u komt terug om te beoordelen hoe het tandvlees reageert en of aanvullende stappen nodig zijn. Bij ernstige tandvleesproblemen of parodontitis wordt vaak een traject ingezet waarbij u regelmatig wordt gecontroleerd en begeleid.

Wanneer is een bezoek verstandig?

Een mondhygiënist is vaak passend als u merkt dat uw mondzorg thuis niet voldoende effect heeft of als klachten blijven terugkomen. U kunt denken aan klachten als ontstoken tandvlees, bloedend tandvlees, terugtrekkend tandvlees, veel tandsteen, of een vieze smaak en slechte adem. Ook als u regelmatig gaatjes heeft, kan een mondhygiënist helpen om het risico op cariës te verlagen door gerichte reiniging, voorlichting en preventie.

Sommige klachten lijken klein, maar kunnen zonder goede aanpak leiden tot tandvleesaandoeningen en in ernstige gevallen ernstige tandvleesproblemen, zoals parodontitis. Twijfelt u? Dan kan een oriënterende afspraak met een mondhygiënist duidelijk maken wat er nodig is en welke stappen u zelf kunt zetten om problemen te voorkomen.

Hoe vaak is een afspraak nodig?

Hoe vaak een afspraak bij een mondhygiëniste nodig is, is persoonlijk en afhankelijk van uw klachten en het gebit. Bij sommige mensen is één controle per jaar voldoende; bij verhoogd risico op tandvleesontstekingen, veel tandsteen of terugkerende gaatjes kan vaker verstandig zijn. Uw mondhygiënist adviseert op basis van uw persoonlijke mondsituatie en eventuele eerdere klachten.

Kan ik zonder verwijzing naar een mondhygiënist?

In Nederland kunt u doorgaans rechtstreeks een afspraak maken bij een mondhygiënist; een verwijzing van de tandarts is meestal niet verplicht. Natuurlijk kan uw tandarts u wel adviseren om te gaan, bijvoorbeeld bij tandvleesontstekingen of wanneer terugkerende gaatjes om extra preventie vragen.

Welke opleiding heeft een mondhygiënist?

In Nederland wordt een mondhygiënist opgeleid via de hbo-bachelor Mondzorgkunde. Deze opleiding duurt doorgaans 4 jaar (voltijd) en combineert theorie met praktijk/klinische training. Studenten leren onder begeleiding onderzoeken, reinigen, voorlichting geven en behandelingen uitvoeren die passen bij het werkveld van de mondhygiënist. Na afronding mag iemand zich mondhygiënist noemen.

Wat kost een mondhygiënist?

De mondzorg werkt met landelijke tarieven per prestatiecode. De kosten hangen af van wat er nodig is en hoe lang de behandeling duurt. Veel preventieve handelingen worden per 5 minuten berekend. 

Een veelgebruikte code is M03 (gebitsreiniging per 5 minuten); het tarief in 2026 is € 16,82 per 5 minuten. Daarmee kunt u globaal de kosten inschatten. De uiteindelijke kosten hangen af van de benodigde tijd en eventuele aanvullende prestaties (bijvoorbeeld extra voorlichting, evaluatie of bacterieel onderzoek).

Bij Tandartspraktijk Ridder bieden we natuurlijk vooraf duidelijke toelichting op het behandelplan en de verwachte duur, zodat u precies weet waar u aan toe bent.  

Vergoeding: hoe werkt dat meestal?

Of u (een deel van) de kosten vergoed krijgt, hangt af van uw leeftijd en uw verzekering:

• Voor jongeren tot 18 jaar wordt mondzorg (waaronder vaak mondhygiënist-zorg) vaak vergoed vanuit de basisverzekering.
• Voor volwassenen vanaf 18 jaar geldt meestal dat vergoeding afhankelijk is van een aanvullende tandartsverzekering en de polisvoorwaarden.

Controleer daarom altijd uw verzekeringspolis of vraag uw verzekeraar welke mondzorg er in uw pakket valt. Vergoedingsregels verschillen per verzekeraar en pakket.

Praktische tips voor thuis (die echt verschil maken)

• Poets zorgvuldig en consequent (niet harder, maar beter).
• Reinig dagelijks tussen uw tanden en kiezen (ragers of floss, afhankelijk van uw situatie).
• Let op voeding: frequente suikermomenten vergroten de kans op cariës en gaatjes.
• Rookt u? Bespreek dit, want roken kan tandvlees beïnvloeden en herstel vertragen.

Wanneer schakelt een mondhygiënist de tandarts in?

De mondhygiënist kan veel, maar niet alles. Bij verdenking van grotere gaatjes, klachten die verder onderzoek vragen of situaties waarin restauraties nodig zijn, volgt overleg of verwijzing naar de tandarts. Zo krijgt u de juiste zorg, op het juiste moment. Bij Tandartspraktijk Ridder bieden we in één praktijk alle zorg, zodat u niet op zoek hoeft te gaan naar een andere behandelaar. 

Checklist: wanneer is een bezoek aan de mondhygiënist verstandig?

Plan een afspraak als u één of meer van deze signalen herkent:

• Uw tandvlees bloedt bij poetsen of flossen
• Uw tandvlees is rood, gezwollen of voelt gevoelig aan (mogelijk ontstoken tandvlees)
• U heeft vaak last van slechte adem of een vieze smaak in de mond
• U ziet of voelt tandsteen, of u heeft snel aanslag op tanden en kiezen
• U heeft regelmatig gaatjes of beginnende cariës
• Uw tandvlees trekt terug of u merkt gevoelige tandhalzen/gevoelige tanden
• Tanden of kiezen voelen “losser” of uw beet verandert
• U wilt preventief laten controleren omdat u eerder tandvleesproblemen had (bijv. parodontitis)
• U rookt, of u heeft een aandoening waarbij extra mondzorg verstandig kan zijn (bijvoorbeeld diabetes)

Twijfelt u? Dan is een preventieve controle bij een mondhygiënist vaak heel normaal en kan het problemen helpen voorkomen.